Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o k× thi chän häc sinh giái quèc gia 
 líp 12 THPT n¨m 2005 
  
®Ò thi chÝnh thøc 
M«n :  sinh häc,  B¶ng A 
Thêi gian: 180 phót (kh«ng kÓ thêi gian giao ®Ò) 
Ngµy thi thø nhÊt: 10/3/2005 
 
C©u 1.   
Nªu chøc n¨ng cña mçi thµnh phÇn ho¸ häc chÝnh cÊu t¹o nªn mµng sinh chÊt theo m« 
h×nh kh¶m ®éng. Trong nh÷ng thµnh phÇn chÝnh ®ã th× thµnh phÇn nµo cã thÓ ¶nh 
h−ëng ®Õn tÝnh ®éng cña mµng? 
C©u 2.  
Mét sè b¸c sü cho nh÷ng ng−êi muèn gi¶m träng l−îng c¬ thÓ sö dông mét lo¹i thuèc. 
Lo¹i thuèc nµy rÊt cã hiÖu qu¶ nh−ng còng rÊt nguy hiÓm v× cã mét sè ng−êi dïng nã 
®· bÞ tö vong nªn thuèc ®· bÞ cÊm sö dông. H·y gi¶i thÝch t¹i sao lo¹i thuèc nµy l¹i 
lµm gi¶m träng l−îng c¬ thÓ vµ cã thÓ g©y chÕt? BiÕt r»ng ng−êi ta ph¸t hiÖn thÊy nã 
lµm háng mµng trong cña ti thÓ.  
C©u 3.  
VÏ s¬ ®å chØ mèi quan hÖ gi÷a c¸c d¹ng sèng: Kh«ng cã cÊu tróc tÕ bµo, cã cÊu tróc tÕ            
bµo, tÕ bµo nh©n s¬, tÕ bµo nh©n chuÈn, vi rót, tÕ bµo vi khuÈn, tÕ bµo nÊm, tÕ bµo            
nguyªn sinh vËt, tÕ bµo thùc vËt, tÕ bµo ®éng vËt. 
C©u 4.   
a) NhiÒu ng−êi cïng tiÕp xóc víi mét lo¹i virut g©y bÖnh, tuy nhiªn cã ng−êi m¾c 
bÖnh cã ng−êi kh«ng m¾c bÖnh. Gi¶ sö r»ng nh÷ng ng−êi kh«ng m¾c bÖnh lµ do cã 
c¸c gen kh¸ng virut. H·y cho biÕt c¸c gen kh¸ng virut ë nh÷ng ng−êi kh«ng m¾c bÖnh 
qui ®Þnh c¸c lo¹i pr«tªin nµo? Gi¶i thÝch. 
b) Mét sè lo¹i virut g©y bÖnh ë ng−êi, nh−ng ng−êi ta kh«ng thÓ t¹o ra ®−îc v¾cxin 
phßng chèng. H·y cho biÕt ®ã lµ lo¹i virut cã vËt chÊt di truyÒn lµ ADN hay ARN? 
Gi¶i thÝch. 
C©u 5. 
a) Vi khuÈn cã thÓ g©y bÖnh ë ng−êi b»ng nh÷ng c¸ch nµo? 
b) BiÕn dÞ di truyÒn ë c¸c loµi vi khuÈn cã thÓ ®−îc t¹o ra b»ng nh÷ng c¬ chÕ nµo?  
C©u 6.      
a) H·y so s¸nh qui tr×nh s¶n xuÊt r−îu vang phæ biÕn ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi. 
b) NÊm men r−îu (Saccharomyces cerevisiae) trong khi lªn men ®−êng gluc«z¬ nÕu 
cã «xy ph©n tö gia nhËp th× cã hiÖu øng Paxt¬. HiÖu øng Paxt¬ lµ g×? 
C©u 7.  
Khi bÞ nhiÔm khuÈn c¬ thÓ th−êng ph¶n øng l¹i b»ng c¸ch t¨ng nhiÖt ®é lµm cho ta bÞ sèt.  
a) Ph¶n øng cña c¬ thÓ nh− vËy cã t¸c dông g×?  
b) Tõ thùc tÕ hiÖn t−îng trªn cã thÓ suy ra tÝnh chÊt pr«tªin cña ng−êi vµ cña vi khuÈn 
cã g× kh¸c nhau? 
-1-

C©u 8.   
a) VÏ s¬ ®å kh¸i qu¸t c¬ chÕ ®iÒu hoµ ng−îc sù tiÕt hooc m«n cña tuyÕn néi tiÕt. 
b) Ph©n biÖt c¬ chÕ ®iÒu hoµ ng−îc ©m tÝnh víi c¬ chÕ ®iÒu hoµ ng−îc d−¬ng tÝnh cña 
hÖ néi tiÕt.  
C©u 9.  
       Tr−êng hîp nµo d−íi ®©y lµm thay ®æi huyÕt ¸p vµ vËn tèc m¸u? T¹i sao? 
a) §ang ho¹t ®éng c¬ b¾p (vÝ dô n©ng vËt nÆng). 
b) Sau khi nÝn thë qu¸ l©u. 
c) Trong kh«ng khÝ cã nhiÒu khÝ CO. 
d) TuyÕn trªn thËn tiÕt ra Ýt aldosteron. 
C©u 10.      
H·y so s¸nh cÊu tróc vµ chøc n¨ng cña 2 ph©n hÖ thÇn kinh giao c¶m vµ ®èi giao c¶m  
            thuéc hÖ thÇn kinh sinh d−ìng. 
C©u 11.   
      H·y gi¶i thÝch:  
a) T¹i sao thÕ n−íc ë l¸ c©y l¹i thÊp h¬n thÕ n−íc ë rÔ c©y? 
  b) Vi khuÈn cè ®Þnh ®¹m sèng céng sinh ë nèt sÇn cña c©y hä ®Ëu lÊy chÊt g× ë c¸c  
   c©y nµy vµ chóng cã h×nh thøc h« hÊp nh− thÕ nµo?  
C©u 12. 
        Cho r»ng ®Êt cã pH axÝt th× ®Êt sÏ nghÌo chÊt dinh d−ìng. 
a) §iÒu nµy ®óng hay sai? Gi¶i thÝch. 
b) Cã nh÷ng biÖn ph¸p nµo lµm t¨ng ®é mµu mì cña ®Êt? 
C©u 13. 
a) V× sao khi trêi n¾ng g¾t, nhiÖt ®é cao, giã m¹nh ë thùc vËt C3 th−êng x¶y ra hiÖn 
t−îng h« hÊp s¸ng?  
b) V× sao ë thùc vËt C vµ thùc vËt CAM kh«ng cã hiÖn t−îng h« hÊp s¸ng?   4
C©u 14,   
Mét c©y ngµy dµi cã ®é dµi ®ªm tiªu chuÈn lµ 9 giê sÏ ra hoa. 
        a) Ph¶i hiÓu ®é dµi ®ªm tiªu chuÈn lµ 9 giê thÕ nµo cho ®óng? 
b) Cho vÝ dô mét quang chu k× cô thÓ ®Ó c©y nµy cã thÓ ra hoa. 
c) C©y nµy cã thÓ ra hoa ®−îc kh«ng trong quang chu k×: 12 giê chiÕu s¸ng/ 6 giê 
trong tèi/ bËt s¸ng trong tèi/ 6 giê trong tèi?  

 

- ThÝ sinh kh«ng ®−îc sö dông tµi liÖu 
- Gi¸m thÞ kh«ng gi¶i thÝch g× thªm 
-2-

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o      K× thi chän häc sinh giái quèc gia 
      h−íng dÉn chÊm                      Líp 12 THPT n¨m häc 2004 - 2005    

      §Ò chÝnh thøc                                      M«n       :  Sinh häc  -  B¶ng A  
                                                                         Ngµy thi thø nhÊt:  10/ 03/ 2005 

TÕ bµo (4 ®iÓm) 
C©u 1.  
- Chøc n¨ng cña mçi thµnh phÇn ho¸ häc chÝnh cÊu t¹o nªn mµng sinh chÊt: 
+ Phopholipit lµ chÊt l−ìng cùc do ®ã nã kh«ng cho c¸c chÊt tan trong n−íc còng nh− 
c¸c chÊt tÝch ®iÖn ®i qua, vµ cho c¸c chÊt tan trong lipit, c¸c chÊt cã kÝch th−íc nhá 
kh«ng ph©n cùc kh«ng tÝch ®iÖn ®i qua.  
+ Pr«tªin cña mµng cã thÓ lµ enzim, c¸c kªnh vËn chuyÓn c¸c chÊt, lµ c¸c thô thÓ... 
+ Cacbonhydrat chØ cã ë bÒ mÆt phÝa ngoµi cña mµng nã liªn kÕt víi pr«tein hoÆc lipit 
®Æc tr−ng riªng cho tõng lo¹i tÕ bµo cã chøc n¨ng b¶o vÖ. 
+ Cholesteron cã chøc n¨ng lµm cho cÊu tróc mµng thªm æn ®Þnh vµ v÷ng ch¾c h¬n. 
- Thµnh phÇn ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh linh ®éng cña mµng ®ã lµ ph«tpholipit vµ 
cholesteron: nÕu nhiÒu ®u«i axit bÐo kh«ng no th× tÝnh ®éng sÏ cao h¬n so víi chøa 
nhiÒu axit bÐo no, hay chøa nhiÒu cholesteron th× mµng còng æn ®Þnh h¬n. Ngoµi ra 
pr«tªin còng cã ¶nh h−ëng tíi tÝnh linh ®éng cña mµng. 
C©u 2 . 
+ 
Mµng trong cña ti thÓ bÞ háng khiÕn cho ion Hkh«ng tÝch l¹i ®−îc trong xoang gi÷a 
hai líp mµng cña ti thÓ v× thÕ ATP kh«ng ®−îc tæng hîp . KÕt qu¶ lµ qu¸ tr×nh h« hÊp 
vÉn diÔn ra tiªu tèn gluc«z¬ còng nh− lipit cña c¬ thÓ mµ ATP kh«ng ®−îc t¹o thµnh 
nªn lipit còng kh«ng ®−îc bæ sung vµo c¬ thÓ v× thÕ träng l−îng c¬ thÓ gi¶m . Tuy 
nhiªn v× c¬ thÓ cÇn ATP cho c¸c ho¹t ®éng sèng kh¸c nªn kh«ng cã ATP th× c¬ thÓ sÏ 
bÞ chÕt. 
C©u 3 . 
 
                                                                  C¸c d¹ng sèng 
 
                 Cã cÊu tróc tÕ bµo                                                                 Kh«ng cã cÊu tróc tÕ bµo 
    
                TÕ bµo nh©n chuÈn                                             TÕ bµo nh©n s¬ 
 
TB thùc vËt  TB ®éng vËt  TB nguyªn sinh vËt   TB nÊm    TB vi khuÈn                        Vi rót 

-3-

Vi sinh (4 ®iÓm) 
C©u 4. 
a)  
- Gen kh¸ng virut ë ng−êi kh«ng m¾c bÖnh qui ®Þnh c¸c lo¹i pr«tªin thô thÓ trªn bÒ 
mÆt tÕ bµo, nh÷ng pr«tªin nµy lµm cho virut kh«ng thÓ th©m nhËp ®−îc vµo bªn trong 
tÕ bµo. V× kh«ng cã thô thÓ t−¬ng thÝch nªn virut kh«ng b¸m vµo ®−îc bÒ mÆt tÕ bµo, 
do ®ã chóng kh«ng thÓ nh©n lªn trong c¬ thÓ.  
- Cã thÓ gen kh¸ng virut lµ gen qui ®Þnh mét sè kh¸ng thÓ. 
b)  
- Virut cã vËt chÊt di truyÒn lµ ARN. 
- Gi¶i thÝch: Virut cã vËt chÊt di truyÒn lµ ARN dÔ ph¸t sinh ra c¸c ®ét biÕn h¬n virut cã 
vËt chÊt di truyÒn lµ ADN v× ADN cã cÊu tróc bÒn v÷ng h¬n ARN. V× vËy virut ARN cã 
thÓ nhanh chãng thay ®æi ®Æc tÝnh kh¸ng nguyªn cña m×nh lµm cho hÖ miÔn dÞch cña 
ng−êi kh«ng ®èi phã kÞp nªn ng−êi ta kh«ng thÓ t¹o ra ®−îc vacxin phßng chèng chóng. 
C©u 5. 
a) Vi khuÈn g©y bÖnh b»ng: 
- TiÕt ngo¹i ®éc tè th−êng lµ c¸c pr«tªin g©y ®éc cho tÕ bµo vµ c¬ thÓ. 
- TiÕt néi ®éc tè do c¸c tÕ bµo vi khuÈn (gram ©m) khi mÊt thµnh tÕ bµo, g©y ®éc cho tÕ 
bµo vµ c¬ thÓ. 
- Mét sè vi khuÈn lµm suy gi¶m søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ nªn g©y ra c¸c bÖnh c¬ héi.  
b) Chñ yÕu b»ng ®ét biÕn, ngoµi ra cßn nhê biÕn n¹p, t¶i n¹p vµ tiÕp hîp. 
C©u 6.  
a) So s¸nh: 
- Gièng nhau: ®Òu lµ qui tr×nh lªn men vang tõ ®−êng x¨car«z¬ víi sù tham gia cña 
nÊm men trong ®iÒu kiÖn kÞ khÝ, s¶n phÈm cuèi cïng ®Òu t¹o ra r−îu vang. 
- Kh¸c nhau:  
+ N−íc ngoµi: lªn men tõ dÞch  Ðp qu¶ t−¬i th−êng lµ qu¶ nho. L−îng ®−êng trong dÞch 
qu¶ lªn men b¾t buéc ph¶i ®¹t 16 - 18% vµ hÇu nh− kh«ng ph¶i bæ sung cån thùc 
phÈm, l−îng cån cã trong vang do lªn men mµ cã. 
+ ë ViÖt Nam: lªn men tõ xir« qu¶ (b»ng c¸ch −íp nhiÒu ®−êng víi qu¶ t−¬i, th−êng 
®¹t tíi b·o hoµ ®−êng). L−îng ®−êng trong dÞch qu¶ lªn men chØ ®¹t 10 - 12%. L−îng 
cån do lªn men chØ ®¹t 5-7%, do ®ã ph¶i ph¶i bæ sung 5-8% l−îng cån thùc phÈm . 
b) HiÖu øng Paxt¬ lµ hiÖn t−îng «xy tù do c¶m øng qu¸ tr×nh h« hÊp vµ øc chÕ qu¸ 
tr×nh lªn men r−îu cña nÊm men. Khi m«i tr−êng cã «xy ph©n tö phÇn lín NADH2 ®i 
vµo con ®−êng h« hÊp hiÕu khÝ, alcooldªhydrogenaza trë nªn bÊt ho¹t do ®ã lµm gi¶m 
l−îng r−îu do axªtaldªhyt kh«ng thÓ nhËn hydr« tõ NADH2. Nh−ng nÊm men qua h« 
hÊp sÏ cã nhiÒu n¨ng l−îng h¬n so víi lªn men, do ®ã chóng sinh s¶n nhanh sinh khèi 
cña tÕ bµo vµ quÇn thÓ t¨ng. 
C©u 7. 
a) Ph¶n øng g©y sèt nh»m tiªu diÖt hoÆc h¹n chÕ sù sinh s¶n cña vi khuÈn g©y bÖnh.  
b) Pr«tªin cña vi khuÈn bÞ biÕn tÝnh ë nhiÖt ®é thÊp h¬n so víi pr«tªin cña ng−êi. 
-4-

Sinh lý ®éng (6 ®iÓm) 
C©u 8. 
a) S¬ ®å:                 KÝch thÝch 
                     M«i tr−êng                       §¹i n·o- vá n·o 
                                                                                                    (2) 
                                                               Hypothalamus 
                                                
                                                                   RH    IH 
                                                 
                                                                 TuyÕn yªn 
 
                             (1)               C¸c lo¹i kÝch tè 
(1). §iÒu khiÓn 
 ng−îc vßng dµi; 
                                                                TuyÕn ®Ých  (2). §iÒu khiÓn 
ng−îc vßng ng¾n 

                                              Hµm l−îng hoocmon trong m¸u 
(Häc sinh cã thÓ vÏ mét s¬ ®å cô thÓ) 
b) Ph©n biÖt: 
- C¬ chÕ ®iÒu hoµ ng−îc ©m tÝnh: khi l−îng hoocmon tuyÕn ®Ých ®−îc bµi tiÕt vµo m¸u 
t¨ng lªn sÏ øc chÕ tuyÕn yªn vµ vïng hypothalamus bµi tiÕt ra c¸c hoocmon t−¬ng øng. 
- C¬ chÕ ®iÒu hoµ ng−îc d−¬ng tÝnh: khi l−îng hoocmon tuyÕn ®Ých ®−îc bµi tiÕt vµo 
m¸u t¨ng lªn g©y sù kÝch thÝch tuyÕn yªn vµ vïng hypothalamus chø kh«ng øc chÕ.            
C©u 9. 
a) T¨ng huyÕt ¸p vµ vËn tèc m¸u do t¨ng tiªu thô O2 ë c¬ vµ t¨ng th¶i CO2 vµo m¸u, 
thô quan ho¸ häc ë xoang ®éng m¹ch c¶nh vµ cung ®éng m¹ch chñ bÞ kÝch thÝch göi 
xung thÇn kinh vÒ trung khu ®iÒu hoµ tim m¹ch lµm tim ®Ëp nhanh vµ m¹nh do vËy 
t¨ng liÒu l−îng m¸u qua tim lµm t¨ng huyÕt ¸p vµ vËn tèc m¸u. 
b) T¨ng huyÕt ¸p vµ vËn tèc m¸u do gi¶m nång ®é O vµ t¨ng CO trong m¸u sau khi 22
nÝn thë l©u. 
c) T¨ng huyÕt ¸p vµ vËn tèc m¸u do khÝ CO g¾n víi hem«gl«bin lµm gi¶m nång ®é 
«xy trong m¸u. 
+
d) Ald«steron tiÕt ra Ýt lµm gi¶m t¸i hÊp thu Na do vËy lµm gi¶m l−îng m¸u tuÇn hoµn 
dÉn ®Õn huyÕt ¸p gi¶m vµ vËn tèc m¸u gi¶m. 
C©u 10.  
- CÊu tróc:  
+ Trung −¬ng: 
* Giao c¶m ë sõng bªn chÊt x¸m tuû sèng.  
* §èi giao c¶m ë trô n·o, ®o¹n cïng tuû. 
+ Ngo¹i biªn:  
* Giao c¶m h¹ch gÇn trung −¬ng, sîi tr−íc h¹ch ng¾n, sîi sau h¹ch dµi.  
* §èi giao c¶m: h¹ch n»m xa trung −¬ng, sîi tr−íc h¹ch dµi, sîi sau h¹ch ng¾n. 
- Chøc n¨ng: 
§iÒu hoµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan sinh d−ìng nhê t¸c ®éng ®èi lËp cña 2 ph©n hÖ ®Ó 
®¸p øng phèi hîp víi nhu cÇu cña c¬ thÓ tõng lóc trong c¸c ho¹t ®éng sèng. 
-5-

Sinh lý thùc (6 ®iÓm) 
C©u 11. 
a) ThÕ n−íc ë tÕ bµo thÊp lµ do nång ®é chÊt tan trong tÕ bµo cao. Nång ®é chÊt tan 
trong tÕ bµo l¸ cao h¬n so víi nång ®é chÊt tan trong tÕ bµo rÔ lµ v× cã sù tho¸t h¬i 
n−íc ë lç khÝ cßn ë rÔ kh«ng cã sù tho¸t h¬i n−íc. 
b) Vi khuÈn lÊy gluc«z¬. Vi khuÈn h« hÊp kÞ khÝ. 
C©u 12.  
a) Khi ®Êt cã pH axÝt th× ®Êt sÏ nghÌo chÊt dinh d−ìng lµ ®óng, v×: 
- C¸c vi sinh vËt chuyÓn ho¸ nit¬ kh«ng ph¸t triÓn ë ®Êt axit lµm cho ®Êt nghÌo chÊt 
®¹m . 
+ 
- Khi ®Êt axit th× c¸c ion HsÏ thay thÕ vÞ trÝ cña c¸c cation trªn keo ®Êt  lµm cho c¸c 
+3+3
cation nh− Fe, Al vµ c¸c ion kh¸c bÞ röa tr«i hoÆc l¾ng s©u xuèng líp ®Êt phÝa d−íi. 
V× vËy sau khi trång c©y mét thêi gian ®Êt sÏ nghÌo chÊt dinh d−ìng. 
b) BiÖn ph¸p : 
- Trung hoµ axÝt b»ng v«i 
- Bæ sung c¸c lo¹i ph©n bãn.   
C©u 13. 
a) ë thùc vËt C khi trêi n¾ng g¾t, nhiÖt ®é cao, giã m¹nh tho¸t h¬i n−íc m¹nh, lç khÝ 3
®ãng, hµm l−îng CO c¹n kiÖt. Enzim Rubisco ho¹t ®éng theo h−íng oxygenaza 2
sinh ra h« hÊp s¸ng.  
b) H« hÊp s¸ng kh«ng diÔn ra ë thùc vËt C4 vµ thùc vËt CAM v×: 
- CO ®−îc tÝch tô trong axÝt malic (4C) cã 2 nhãm cacboxyl (COOH) ®−îc xem lµ kho 2
CO2  nªn kh«ng g©y c¹n kiÖt CO2. 
- Cã sù ph©n c¸ch kh«ng gian ë c©y C (trong tÕ bµo thÞt l¸ vµ tÕ bµo bao bã m¹ch) vµ 4
ph©n c¸ch thêi gian (®ªm vµ ngµy) ë c©y CAM nªn kh«ng cã h« hÊp s¸ng. 
C©u 14. 
a) Ph¶i hiÓu 9 giê lµ sè giê ®ªm dµi nhÊt ®èi víi c©y ngµy dµi. V× vËy tÊt c¶ c¸c quang 
chu k× cã sè giê ®ªm d−íi 9 giê sÏ lµm cho c©y ngµy dµi ra hoa. 
b) VÝ dô 16 giê chiÕu s¸ng/8 giê trong tèi. 
c) Ra hoa ®−îc v× thêi gian ban ®ªm (thêi gian tèi quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh ra hoa vµ ta ®· 
c¾t ®ªm dµi 12 giê tèi thµnh 2 ®ªm ng¾n (6 giê tèi). VÝ dô c©y thanh long ra hoa tr¸i vô 
vµo mïa ®«ng khi ta th¾p ®Ìn ban ®ªm. 

-6-